Vestig een voorkeursrecht op grond en gebouwen

Hoe kun je voorkeursrechten toepassen? 

Voorkeursrecht op grond
Voor het realiseren van circulaire bedrijventerreinen is grond nodig. Het vestigen van een voorkeursrecht op grond is een goed middel om de positie van de overheid op de grondmarkt te verstevigen. 

Als de eigenaar deze grond wil verkopen, dan heeft de overheid het recht om de grond te kopen voordat deze aan marktpartijen wordt aangeboden. Als de overheid de grond koopt, heeft de overheid als grondeigenaar invloed op de manier waarop die grond gebruikt wordt. Het aankopen van grond brengt de gemeente of provincie als grondeigenaar bijvoorbeeld in de positie om een tender uit te schrijven voor een gronduitgifte. In de tenderprocedure kan de overheid circulaire eisen stellen. Zie ook het instrument: Gronduitgifte.

Voorkeursrecht op een gebouw
Als een provincie of gemeente een voorkeursrecht heeft gevestigd op een gebouw, dan moet de verkopende partij het gebouw eerst aan de provincie of gemeente aanbieden. Hierdoor kan de provincie of gemeente eigenaar worden van gebouwen. Dit geeft de overheid mogelijkheden om de circulariteit van het gebouw te versterken. Zo kan bij renovatie gebruik worden gemaakt van houtbouw of circulair gesloopt/geoogst worden. Daarnaast kan de overheid ervoor kiezen om het gebouw te verhuren aan een bedrijf dat circulaire activiteiten ontplooit die passen bij het circulaire bedrijventerrein.

Juridische toelichting
Op grond van artikel 9.1 Omgevingswet zijn de gemeenteraad, Provinciale Staten en de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties bevoegd om een voorkeursrecht te vestigen. Hiervoor moet de overheid die een voorkeursrecht wil vestigen een voorkeursbeschikking vaststellen.

Op provinciaal niveau zijn de gedeputeerde staten bevoegd om een voorkeursrecht te vestigen door middel van een voorkeursbeschikking en op gemeentelijk niveau is het college van burgemeester en wethouders hiertoe bevoegd,